Binnen Haaglanden wordt de beweging die de afgelopen jaren in gang is gezet verder versterkt: er wordt meer in samenhang gewerkt, waarbij regionale opgaven en behoeften vanuit de wijk stevig met elkaar worden verbonden.
Minder losse initiatieven, meer samenhang
In de regio gebeurt veel. Vanuit verschillende actielijnen wordt gewerkt aan oplossingen voor grote vraagstukken in de zorg en het sociaal domein. Maar juist daar zit ook een uitdaging. “We hebben een heleboel goede initiatieven,” vertelt Sven. “Alleen als die niet goed landen in de praktijk, blijven het losse oplossingen. Dan mist de samenhang.”
De afgelopen jaren is in de regio al veel opgebouwd om die samenwerking te versterken. Onder de naam Wijken Gezonder krijgt die beweging binnen de eerstelijnszorg en het welzijn nu een steviger structuur, zodat initiatieven beter op elkaar aansluiten en duurzaam kunnen landen in de wijk.
Haaglanden Gezonder speelt hierin een verbindende en richtinggevende rol. Het is de plek waar regionale planvorming samenkomt, waar randvoorwaarden worden georganiseerd, gezamenlijke keuzes worden gemaakt en inhoudelijke koers wordt bepaald. Haaglanden Gezonder is ook uitvoerend betrokken, bijvoorbeeld binnen initiatieven op het gebied van gezond leven (preventie), acute en chronische zorg , mentale gezondheid of ouderen.
De wijk als vertrekpunt
De kern van die aanpak is eenvoudig, maar vraagt wel een andere manier van denken: niet meer starten vanuit projecten, maar vanuit de wijk zelf. “Tot nu toe werken we vaak vanuit projecten of regionale opgaven en kijken we daarna hoe die lokaal kunnen landen,” zegt Sven. “De beweging die we nu maken, is dat we eerder samen met professionals en inwoners kijken wat er lokaal speelt en hoe regionale initiatieven daar passend op kunnen aansluiten.”
Er wordt gekeken naar vragen als:
- Wat speelt er in deze wijk?
- Waar hebben professionals en inwoners echt behoefte aan?
- En wat is er nodig om dat op te lossen?
Vanuit die behoefte wordt vervolgens bepaald welke aanpak passend is, waarbij ook regionale doelstellingen en lopende programma’s worden meegewogen.
Tegelijkertijd betekent wijkgericht werken niet dat iedere wijk alles zelf opnieuw hoeft uit te vinden. Juist door regionaal samen te werken kunnen kennis, succesvolle aanpakken en ervaringen tussen wijken worden gedeeld. Daarbij kunnen ook initiatieven vanuit Haaglanden Gezonder via de structuur van Wijken Gezonder een plek krijgen in de wijk, passend bij wat lokaal nodig is én binnen de gezamenlijke regionale koers. Zo ontstaat ruimte voor maatwerk in de wijk én samenhang op regionaal niveau.
Een structuur die samenwerking mogelijk maakt
Om dat goed te doen, is samenwerking nodig tussen zorg, welzijn en andere partijen in de wijk. Daarom worden wijksamenwerkingsverbanden ingericht, waarin verschillende disciplines samenkomen, waaronder huisartsen, wijkverpleging, paramedici, apothekers en welzijnsorganisaties.
Zij vormen samen een kernteam dat kijkt naar de belangrijkste opgaven in de wijk en samen bepaalt waar extra aandacht of samenwerking nodig is. Vanuit daar kan worden besloten om thema- of werkgroepen in te richten die zich richten op de verdere uitwerking van specifieke vraagstukken. “Het gaat niet om individuele casussen,” legt Sven uit. “Het gaat erom dat je elkaar kent, weet wat er speelt en samen bepaalt waar je op inzet.”
Van landelijke visie naar lokale samenwerking
De ontwikkeling van Wijken Gezonder sluit aan bij de landelijke Visie Eerstelijnszorg 2030, waarin samenwerking rondom gezondheid, preventie en ondersteuning dichtbij inwoners centraal staat. Die landelijke beweging krijgt in Haaglanden steeds concreter vorm in de wijk.
Waar staan de wijksamenwerkingsverbanden nu?
De ontwikkeling van de wijksamenwerkingsverbanden in onze regio bevindt zich momenteel in verschillende fases: In zeven wijken loopt op dit moment de verkennende fase. Daar draait het vooral om het vinden van enthousiaste professionals uit verschillende disciplines die samen de schouders onder een wijksamenwerkingsverband willen zetten.
Daarnaast zijn elf wijken inmiddels gestart met de opbouwfase. Deze wijken hebben een voorbereidingssubsidie ontvangen om een kernteam te vormen en gezamenlijk de basis van hun samenwerking uit te werken. Zij werken momenteel aan een samenwerkingsovereenkomst en een inhoudelijk wijkplan waarin staat welke thema’s zij lokaal willen oppakken.
Scheveningen en Leidschendam-Voorburg zijn op dit moment de eerste wijken die de uitvoeringsfase hebben bereikt. In deze wijken ligt inmiddels een formele samenwerkingsovereenkomst, een inhoudelijk plan én een begroting. Daardoor kunnen de wijksamenwerkingsverbanden concreet aan de slag met thema’s zoals gezond leven (preventie), ouderenzorg en mentale gezondheid.
Dat gebeurt bijvoorbeeld door bestaande overlegstructuren rondom kwetsbare inwoners beter op elkaar af te stemmen, zodat samenwerking overzichtelijker wordt en netwerken elkaar versterken in plaats van overlappen. Ook wordt gewerkt aan de implementatie van het Verkennend Gesprek binnen mentale gezondheidsnetwerken, waarbij inwoners sneller passende ondersteuning kunnen krijgen. Daarnaast wordt ingezet op Kansrijke Start, gericht op een gezonde, veilige en kansrijke start voor kinderen, en op Zilvertriage, waarmee ouderen sneller op de juiste plek ondersteuning of zorg kunnen ontvangen,
De beschikbare middelen zijn bedoeld om professionals tijd en ruimte te geven voor afstemming, overleg en samenwerking in de wijk. Daarmee groeit stap voor stap een regionaal netwerk van samenwerkende wijken, waarin professionals elkaar sneller weten te vinden en ervaringen tussen wijken actief worden gedeeld.
Waarom deze beweging nodig is
De urgentie is groot. De druk op de zorg neemt toe, terwijl de vraag blijft groeien. “Als we doorgaan zoals we nu doen, lopen we vast,” zegt Sven. “Een vraag van een inwoner is immers niet altijd een medische zorgvraag. Achter een vraag kan bijvoorbeeld ook eenzaamheid, armoede of onzekerheid schuilgaan.”
Het gaat erom dat mensen de juiste ondersteuning en zorg op de juiste plek krijgen en dat er breder wordt gekeken dan alleen de medische kant.
Daarom is de beweging naar voren nodig:
- eerder signaleren
- meer inzetten op preventie
- beter samenwerken met welzijn en het sociaal domein
- ondersteuning dichter bij inwoners organiseren
Van gescheiden structuren naar een gezamenlijke beweging
Die beweging raakt ook aan een groter vraagstuk: hoe zorg en welzijn beter met elkaar verbonden kunnen worden. “Van oudsher kennen zorg en welzijn hun eigen structuren, financiering en verantwoordelijkheden,” legt Sven uit. “Maar in de praktijk lopen die steeds vaker samen.”
Juist in de wijksamenwerkingsverbanden wordt gewerkt aan het dichter bij elkaar brengen van die werelden. Dat vraagt niet alleen samenwerking in de praktijk, maar ook beweging in de manier waarop systemen en randvoorwaarden zijn georganiseerd. “Uiteindelijk hebben we een gezamenlijke opdracht,” zegt Sven. “We bouwen aan de toekomst van ondersteuning en zorg, dicht bij inwoners in de wijk. Daar moeten ook de financiering en andere randvoorwaarden in mee kunnen bewegen.”
Wat merkt de inwoner hiervan?
Als deze manier van werken slaagt, wordt het verschil zichtbaar in de wijk zelf:
- ondersteuning is dichterbij
- professionals weten elkaar beter te vinden
- inwoners krijgen sneller de juiste hulp
- voorkomen dat mensen zwaardere zorg nodig hebben
“Uiteindelijk moet het daar gebeuren,” zegt Sven. “Daar komen regionale samenwerking en lokale praktijk samen.”
De uitdaging: het simpel houden
Tegelijkertijd ligt daar ook een belangrijke uitdaging. Want met initiatieven, programma’s en samenwerkingen kan het al snel complex worden. “We moeten oppassen dat we het niet te ingewikkeld maken,” zegt Sven. “Voor professionals in de wijk moet het logisch en werkbaar blijven.”
Of zoals Sven het samenvat: “Het gaat er uiteindelijk om dat we in de wijk gewoon goed samenwerken. Dat we elkaar kennen, weten wat er speelt en samen doen wat nodig is.”
Meer weten?
Benieuwd hoe Wijken Gezonder werkt of wil je meer weten over de samenwerking in de wijk? Kijk op Wijken Gezonder voor meer informatie, achtergrond en contactmogelijkheden.
